Verhuisbericht Nr. 4
VERHUIZING MUSEUM VERBINDINGSDIENST
Voorgeschiedenis
De mededeling
in juni 2003 dat de kazernes in Ede op korte termijn afgestoten zouden
worden, kwam hard aan bij de medewerkers van het Museum Verbindingsdienst.
Op de Elias Beeckmankazerne had het sinds februari 1969 bestaande museum
een museaal zeer interessante collectie historisch verbindingsdienstmateriaal
opgebouwd en waar moest dat nu naartoe? In plaats van in de put te gaan
zitten en af te wachten wat er met hen zou gebeuren, besloten de vrijwilligers
op een positieve wijze aan te tonen dat de historische collectie van de
Verbindingsdienst buitengewoon aantrekkelijk en waardevol was. En dan hebben
we het niet alleen over de waarde voor ons Regiment, maar ook voor de buitenwereld.
Er werden cursussen gevolgd, deskundige adviezen ingewonnen, maar nog belangrijker
was, dat men het geleerde in de praktijk wist te brengen. Het museum werd
in december 2005 een geregistreerd museum en voldeed zo aan alle gestelde
museale eisen. Het museum had in die tijd in de gebouwen 31, 32 en 33 op
de Elias Beeckmankazerne circa 1000 m2 expositieruimte en 500 m2 depotruimte.
Er kwamen ongeveer 4000 museumbezoekers per jaar daadwerkelijk genieten
van de expositie en de eigen website had circa 10.000 hits op jaarbasis.
Ook waren we op internet te vinden bij de Collectie Gelderland. Dit was
de situatie tot 1 juni 2009 toen het bestuur moest besluiten de deuren
van het museum voor het publiek te sluiten. Inmiddels was namelijk duidelijk
geworden dat de kazernes in Ede daadwerkelijk per 1 januari 2011 afgestoten
zouden zijn aan de Gemeente Ede en wij weg moesten zijn uit onze drie gebouwen.
Ingeschat werd dat zo’n anderhalf jaar nodig zou zijn om het museum verhuisgereed
te maken om het daarna daadwerkelijk te verhuizen vanuit de gemeente Ede.
Onduidelijk was echter nog de toekomst van het museum en met name de nieuwe
locatie. De oplossing werd gevonden in het samenvoegen van een aantal functionaliteiten
en zo ontstond in de tweede helft van 2009 het idee om van gebouw B op
de Bernhardkazerne te Amersfoort een Regimentsgebouw te maken.
Regimentsgebouw
Uit gesprekken
met diverse instanties was duidelijk geworden dat de Verbindingsdienst
niet de enige bewoner zou kunnen worden van gebouw B op de Bernhardkazerne.
De Locale Facilitaire Dienst wilde er flexplekken inrichten en het ere-escort
van de Cavalerie zocht een opslagruimte voor zijn uniformen en overige
uitrusting. Toch was de Verbindingsdienst gelukkig met dit gebouw, want
een groot gedeelte kon nu ingericht gaan worden als Regimentsgebouw. Zo
zou het Regiment Verbindingstroepen een eigen entree krijgen, een mooie
grote Regimentszaal, bureauruimtes, opslagruimtes voor VOV, VOOV en Regiment
en last but not least een museumzaal voor zijn historische collectie. Samen
met het Regiment zijn de vrijwilligers van het museum gaan brainstormen
over de inrichting van het gebouw. Het was al snel duidelijk dat er in
Amersfoort minder ruimte ter beschikking stond en dat niet alles uit Ede
kon worden meegenomen. In de maanden januari, februari en maart 2010 hebben
de vrijwilligers van het museum in 36 verschillende workshops hard gewerkt
aan een herinrichtingsplan, dat in zeer goede samenwerking met de Directie-West
van de Dienst Vastgoed Defensie gestalte kreeg. Met enige trots werd op
15 april 2010 dit plan gepresenteerd aan de Regimentscommandant en –adjudant,
die met het voorgestelde volledig akkoord gingen. Ook de Raad van Toezicht
stemde in met het herinrichtingsplan. Het grote probleem was dat de renovatie
van gebouw B in de weken daarna steeds maar niet werd aanbesteed, terwijl
de tijd begon te dringen. Duidelijk werd wel dat het museum Verbindingsdienst
niet voor het einde van 2010 zou kunnen verhuizen naar Amersfoort. Er moest
een tussenoplossing gezocht worden voor het materiaal dat vanuit Ede mee
zou gaan naar Amersfoort. De objecten die het museum in langdurig bruikleen
had van het Legermuseum werden terug gegeven en onze eigen voertuigen en
ander groot materiaal mochten tijdelijk gestald worden in een loods, die
het Nederlands Artilleriemuseum al deels in gebruik had, op de Harskamp.
Al het andere materiaal werd in dozen en pallets ingepakt, deugdelijk
geregistreerd, voorlopig opgeslagen in gebouw 31 in Ede. Bij het inpakken
werd gebruik gemaakt van het nieuwe herinrichtingsplan.
Herinrichtingsplan
Belangrijk
bij het maken van een inrichtingsplan is het vaststellen van een hoofdindeling.
Als je het gebouw in de Bernhardkazerne in Amersfoort binnenkomt doe je
dat via de entree, een ruimte van 90 m2, waarin een bestaand trappenhuis
en gepland een personenlift naar de eerste etage. Aan de entree is een
kleine verkoopruimte gekoppeld, waar Regimentsartikelen aan de man gebracht
zullen worden. Via de entree kom je in een grote zaal van 200 m2 met links
en rechts ramen, de Regimentszaal. Boven de Regimentszaal op de eerste
verdieping ligt een tweede grote zaal van 250 m2 waar de historische collectie
kan worden ondergebracht. Ook is er op deze verdieping ruimte voor een
kleine wissel-expositiezaal, een aantal bureaus en een verblijfruimte voor
de medewerkers. Direct onder het dak ligt op de tweede verdieping de zolder
van 100 m2, waar ruimte is voor een bibliotheek en werkplekken voor restauratoren.
De alleen buitenom te bereiken kelder van het gebouw is 100m2 en wordt
depotruimte. Nadat deze indeling was vastgesteld, kon nagedacht worden
over de aankleding van deze ruimtes. In de Regimentszaal zal aandacht besteed
worden aan de traditie van de Verbindingsdienst, terwijl de museumzaal
op de tweede verdieping een beeld zal geven van de ontwikkeling van de
militaire telecommunicatie of moderner gezegd de C2-ondersteuning. In de
entree en in het trappenhuis zullen curiosa van de Verbindingsdienst te
zien zijn. Aangezien de ons beschikbare ruimte minder dan de helft is van
die in Ede, zal er een zware selectie van het materiaal plaatsvinden. Daarom
is besloten om van de kelder een open depot te maken, waar de echte liefhebbers
toch de overige historische radio’s en telefoons uit de collectie kunnen
terugvinden.
De bezoekers
kunnen zo op diverse manieren ons Regimentsgebouw bezoeken. De meesten
zullen zelfstandig willen rondkijken, eventueel een film bekijken en verder
zelf hun informatie bij elkaar zoeken. Er bestaat nog steeds de mogelijkheid
om rondgeleid te worden en ook zal er een educatieve workshop worden aangeboden
van circa 1,5 uur. Een kleine groep specialisten zal nog meer willen zien,
deze mensen kunnen zich onder begeleiding van een museum medewerker theoretisch
verdiepen in de bibliotheek en praktisch in het open depot.
Regimentszaal
Het hart
van het gebouw is de Regimentszaal, die voor verschillende activiteiten
gebruikt kan worden. Zo kunnen er kleine ceremoniën gehouden worden,
zoals bijvoorbeeld een diploma-uitreiking van de School Verbindingsdienst.
Ook kan de zaal ingericht worden als vergaderruimte voor 30 personen
en is deze te gebruiken als filmzaal met een opstelling van 50 stoelen.
Deze laatste functie zal ook gebruikt worden om bezoekers van de historische
collectie te laten genieten van nieuwe en oude films, zoals ‘het Bericht
moet door’. Verder is de Regimentszaal tevens de toonzaal van de traditie
Verbindingsdienst. Zo staan hier het vaandel en diverse vlaggen en zal
er de ‘wall of fame’ met alle vroegere Inspecteurs Verbindingsdienst, de
Regimentscommandanten en de Regimentsadjudanten te vinden zijn. Het meest
opvallend in deze zaal zullen echter acht grote vitrines zijn, waarin de
geschiedenis van de Verbindingsdienst wordt weergegeven. Zo wordt o.m.
aandacht besteed aan de Verbindingsdienst als onderdeel van de Genie, de
Verbindingsdienst KNIL, de Verbindingsdienst als zelfstandig Wapen en de
Verbindingsdienst bij vredesoperaties.
Museumzaal
Als thema
voor de museumzaal is gekozen om communicatietechnieken te laten zien in
hun historische militaire context. Belangrijkste doelgroepen blijven de
actief dienende militairen en militairen in opleiding, maar ook oud-militairen,
hobbyisten en burgers in het kader van goed nabuurschap zijn van harte
welkom. Bijzondere aandacht is er voor het voorgezet onderwijs, met name
voor scholieren vanaf 12 jaar uit het (V)MBO/HBO electrotechniek/ICT, e.e.a.
passend in de werving voor de Verbindingsdienst. In Ede was het uitgangsprincipe
dat het museum zoveel mogelijk wetenswaardigheden liet zien aan de bezoeker
(information push). In Amersfoort wordt gestreefd naar een interactie met
de bezoeker en zal de bezoeker meer zelf op zoek moeten gaan naar de interessante
feiten (information push/pull).
De museumzaal
zal in 5 periodes worden ingedeeld, waarbij voor elke periode gekeken is
naar het meest voorkomende militaire optreden en de belangrijkste technische
ontwikkelingen op het gebied van communicatie. Dit heeft geresulteerd in
de volgende tijdvakken:
Periode
1800-1850
-
Veldtochten
-
Akoestische
en optische communicatiemiddelen
Periode 1850-1900
-
Vesting Holland
-
Telegrafie
en telefonie
Periode 1900-1950
-
Wereldoorlogen
-
Radioverbindingen
Periode 1950-2000
-
Koude oorlog
en vredesoperaties
-
Automatisering
en digitalisering
Periode 2000-2050
-
Crisisbeheersing
operaties
-
Datatransport
systemen en informatie technologie
Per periode
zal op verschillende manieren de geschiedenis gepresenteerd worden. De
historische verbindingsdienstsituatie zal in de vorm van een diorama te
zien en te horen zijn. Elke periode krijgt zo zijn eigen verhaal. Een sterk
punt van onze historische collectie is dat nog veel apparatuur werkt en
dat er dus daadwerkelijk berichten mee verzonden kunnen worden. Zo treffen
de bezoekers per periode een educatieve tafel aan met daarop werkende verbindingsmiddelen.
Door een rondleider wordt uitleg gegeven over het gebruik van de communicatiemiddelen
en men kan zelf daadwerkelijk berichten versturen van het ene tijdvak naar
het andere. Ook zullen de meest belangrijke apparaten en voorwerpen per
periode te zien zijn in displays. Deze displays staan in vitrines en zijn
onderscheidend en relevant voor het betreffende tijdvak. Ten slotte zijn
er nog per tijdsperiode 1 of meerdere informatiezuilen in de vorm van touchscreens.
Hier kunnen de bezoekers, geprikkeld door alles wat ze zien, zelf op zoek
gaan naar meer informatie.
Bibliotheek en
depot
Op de zolderverdieping
en in de kelder van gebouw B worden nog twee andere sterke troeven van
de historische collectie ondergebracht. Allereerst de bibliotheek met studieruimte
op de tweede verdieping. Hier zal de unieke boekencollectie bewaard worden,
bestaande uit ruim 5000 voornamelijk technische boekwerken. Maar ook het
historische archief van het Regiment en het audiovisuele archief van het
museum zullen hier worden opgeslagen. Deze archieven en de boekencollectie
zullen toegankelijk zijn voor geïnteresseerde bezoekers. Naast de
bibliotheek is de restauratie ruimte, waar defect verbindingsmateriaal
uit de expositiezaal hersteld kan worden. Naast de technische werkplekken
is er een ruimte voor het onderhoud aan uniformen en rekwisieten. Uiteraard
blijft de mogelijkheid geboden voor militairen van de Verbindingsdienst
om hier een oud ceremonieeluniform te huren voor een plechtige gelegenheid.
De tweede
troef is het open depot in de kelder. Aangezien bijvoorbeeld niet alle
radio’s en telefoons permanent getoond kunnen worden in de museumzaal,
zal in het ‘open’depot de overgebleven unieke verbindingsdienstapparatuur
opgeslagen worden en ook te bezichtigen zijn. Dit alles uiteraard wel onder
begeleiding van een deskundige medewerker.
Van uitstel naar
afstel
In de zomer
van 2010 werd echter steeds duidelijker dat als gevolg van de financiële
problemen binnen Defensie de aanbesteding van de renovatie van gebouw B
vertraging opliep en wat gevreesd werd gebeurde ook, want van uitstel kwam
afstel. De verhuizing van het Museum Verbindingsdienst naar gebouw B in
Amersfoort gaat in ieder geval de eerstkomende jaren niet door. Dit was
voor de vrijwilligers een absolute onheilstijding,
HET
IS NU DUS ECHT AFGELOPEN!
Niet alleen
was er afgelopen winter een bruikbaar herinrichtingsplan gemaakt, maar
men was ook al begonnen met het maken van de bouwpakketten van de nieuwe
diorama’s en het perfectioneren van de dioramafiguren. Alle werkzaamheden
in Ede waren er tot nu toe op gericht alles wat mee naar Amersfoort moest,
in te pakken, teneinde dat het volgend jaar in Amersfoort weer netjes te
kunnen uitpakken. Echter tijdens de zomerse dagen van 2010 dreven er donkere
wolken boven het museum Verbindingsdienst. De situatie in juli 2010 was
weer gelijk aan die van een jaar geleden, we waren terug bij af. Voor het
eind van het jaar moet onze historische collectie weg zijn uit Ede, maar
waar de collectie naar toe gaat, blijft een groot vraagteken. Opnieuw inrichten,
maar waar dan? Opslaan, maar waar dan?
Inpakken
Het bestuur
van de Stichting Museum Verbindingdienst zal zich de komende tijd samen
de Raad van Toezicht beramen op de nieuw ontstane situatie. De tijd dringt
nu echt, want we hebben nog maar een half jaar. Ondertussen wordt er door
de vrijwilligers gewoon doorgegaan met het museaal inpakken van al het
materiaal. Radio’s, telefoons, computers e.d. worden keurig verpakt alvorens
ze in grote kratten worden opgeborgen. In gebouw 31 groeit het aantal pallets
en dozen met de week. Gelukkig heeft het museum een tijdelijke opslagplaats
in de Harskamp kunnen vinden voor al het zware en grote materiaal. Op 15
juli werden zo de radioshelter SCR-399 en de troposcatter-installatie
met twee kranen op een dieplader gehesen en verdwenen voor goed uit Ede.
Zullen we ze ooit weer eens terug zien?
Voor de
Vrienden van het Museum Verbindingsdienst staat er in ieder geval nog een
laatste ‘vriendendag’ in Ede gepland. Eind september willen we ze bijpraten
over de ontstane situatie en mogen ze in ons depot snuffelen naar spullen,
die wij niet zullen meenemen en die zij wellicht kunnen gebruiken.
Fotoverhaal
Hieronder
een foto impressie van de laatste werkzaamheden in het Museum Verbindingsdienst,
want plaatjes zeggen zoveel meer dan woorden.
 |
Verpakken
registreren en daarna de krat in. |
| Een
gedeelte van de kratten in Geb 31 opgeslagen. |
 |
 |
Onder
de bezielende leiding van onze marineman Leendert en met behulp van twee
pompwagens en een krik is de
"399" shelter naar buiten gemanoeuvreerd. |
| Vervolgens
in de takel de dieplader op. |
 |
 |
In
de "tijdelijke" opslag met de krik eronder maar met behulp van een heftruck
naar binnen geduwd. |
 |
 |
| Tijdelijke
?? opslag. |
 |
| Kol. bd Ad den Boer (sinds kort
voorzitter af) geflankeerd door de kanjers van 140 Zwtcie en 110 Tcie.
Wij, de vrijwilligers van van het Museum Verbindingsdienst, allen voormalig
beroepsofficieren en -onderofficieren, hebben met bewondering toegekeken
hoe deze vier jonge beroepscollega's de klus hebben geklaard. |
|
|